Kurtuluş Savaşı’nın Kapalı Kahramanı ve Atatürk’ün “İngiliz Kemal” Kod İsimli Casus Fedaisi: Ahmet Esat Tomruk
  1. Anasayfa
  2. Haberler

Kurtuluş Savaşı’nın Kapalı Kahramanı ve Atatürk’ün “İngiliz Kemal” Kod İsimli Casus Fedaisi: Ahmet Esat Tomruk

0

Casusluk faaliyeti, tarihin her devresinde merak uyandıran konularından biri olmuştur. Osmanlı ve Cumhuriyet periyodunda de bu istihbaratı yürüten isimler vardı pek natürel. Namıdiğer “İngiliz Kemal” Ahmet Esat Tomruk da bu isimlerden biriydi.

İngiliz Kemal, casusluk faaliyetleri sırasında birçok kere hapsedilmesine karşın her keresinde firar etmeyi başaran ve millî mücadeleye kıymetli hizmetlerde bulunan bir isimdi. Mustafa Kemal Atatürk’ün casus fedaisi İngiliz Kemal’in kahramanlıklarla dolu öyküsüne daima birlikte bakalım.

“İngiliz Kemal” kod isimli Ahmet Esat Tomruk aslında kimdi? 

Ahmet Esat, 1887 yılında dünyaya geldiğinde Sultan II. Abdülhamid, tahta çıkalı yaklaşık 10 seneyi geçmişti.

93 Harbi’nin Osmanlı Devleti’ne verdiği ekonomik ve toplumsal sorunlar, ülkenin her yerinden hissedilirken; Ahmet Esat, şimdi 5 yaşındayken babasını kaybetti. Bu acı kayıptan sonra annesiyle birlikte dayılarının yanında yaşamaya başlayan Ahmet Esat, ilkokulu Emirgan’daki bir mektepte okudu.

Ahmet Esat’ın Mekteb-i Sultani’ye yolculuğu

İlkokulu muvaffakiyetle bitirdikten sonra Mekteb-i Sultani’ye bugünkü adıyla Galatasaray Lisesi’ne giden Ahmet Esat, burada Fransızcasını yeterlice geliştirdi.

Galatasaray Lisesi’ndeki eğitiminden kısa bir müddet sonra 1908 yılında İngiltere’ye gitmeye karar veren Ahmet Esat, burada Navy College’a başladı. Fransızcasının yanı sıra İngilizce bilgisini de geliştiren Ahmet Esat, profesyonel olarak boks yapmaya başladı.

1914 yılında patlayan I. Dünya Savaşı, mukadderatını değiştirdi.

Ahmet Esat’ın ülkeye geri dönmesiyle birlikte ittihatçılardan Dramalı Rıza ve Kara Kemal Beyefendiler aracılığıyla Teşkilat-ı Mahsusa’ya katılması bir oldu.

Üstün yabancı lisan bilgisi sayesinde teşkilat için yararlı olacağı düşünülen Ahmet Esat, beklentileri boşa çıkarmadı.

Kutül Amare’de İngilizlerin başındaki kumandan General Townshend’den birtakım bâtın bilgiler edinmeyi başarması Ahmet Esat’ın casusluk alanındaki birinci adımlarında biriydi aslında. Daha sonra yakalanarak Beyoğlu’ndaki hapishaneye gönderilse de bu hiçbir vakit Ahmet Esat için bir son değildi.

Kendisine takılan “İngiliz Kemal” lakabı nereden geliyor? 

Ahmet Esat, tipolojik olarak İngilizlere benziyor ve İngilizceyi de en az onlar kadar uygun konuşabiliyordu. Onun lakabının öyküsü buradan geliyor aslında.

Hızlı kılık değiştirebilen ve bulunduğu her ortama anında ayak uydurabilen Ahmet Esat, firar ettikten kısa bir mühlet sonra Ankara’ya geçti. Hem eksiksiz derecede yeterli olan yabancı lisan bilgisi hem de daha evvelki başarılı deneyimleri onun Genelkurmay İstihbarat Şubesi’nde görevlendirilmesinin önünü açtı.

Millî Uğraş yıllarında Yunan generallerin ortasına sızmayı başardı.

Ahmet Esat’ın yeni misyonu, İzmir’deki Yunan işgaline karşı faaliyet göstermekti. Lakin devletin hazinesinde kâfi kaynak yoktu. Kendisine ödenebilecek nakdî güç bulunmadığı için, kumardan 45.000 frank kazandı ve Antalya’dan Yunanistan denetimi altındaki Rodos Adası’na geçti.

Yeni rolü, varlıklı bir Amerikalı olmaktı.

Kendisini Amerikalı bir gazeteci olarak tanıtan Ahmet Esat, kısa müddette yüksek seviyedeki Yunan kumandanlarıyla yakınlaştı.

Adada kısa müddette kendisini sevdiren ve gece hayatının müdavimlerinden biri olan Ahmet Esat, böylelikle Yunan generallerle arkadaş olma fırsatı yakaladı.

Defalarca hapsedilmesine karşın her keresinde firar etmeyi başardı ve yılmadı!

Millî Çaba hareketine çok önemli katkılar sağlayan Ahmet Esat, Rodos Adası’nda Anadolu’nun işgaline ait edindiği gerekli istihbaratı vakit kaybetmeden acilen Mustafa Kemal Paşa’ya ulaştırdı.

1924 yılında istihbarat şubedeki vazifesinden ayrıldı.

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte vazifesinde ayrılan Ahmet Esat, tahminen de onun yazgısını değiştiren yabancı lisan bilgisiyle tercümanlık yaparak hayatını kazanmaya devam etti.

Hafif sıklette boks şampiyonlukları da olan Ahmet Esat, Soyadı Kanunu çıktıktan sonra Tomruk soyadını aldı. 

Namıdiğer “İngiliz Kemal”in muvaffakiyetleri sinemalara de husus oldu.

Yönetmen koltuğunda Ömer Lütfü Akad’ın oturduğu “İngiliz Kemal Lawrense Karşı” sineması pek bir meşhur hatta. Ahmet Esat’a başarılı oyuncu Ayhan Işık’ın hayat verdiği sinema, 1919’da işgal altındaki İstanbul’da Türk casusu İngiliz Kemal’in başından geçen olayları bahis ediniyor.

Ahmet Esat’a, Vatana Hizmet Tertibi’den aylık bağlanmasına dair bir kanun çıktı.

Yaşlılık devrinde geçim sıkıntısı çeken Ahmet Esat Tomruk’a 26 Haziran 1964’te kabul edilen kanunla Vatana Hizmet Tertibi’den 500 lira maaş bağlandı.

Ahmet Esat, 14 Şubat 1966 yılında hayata gözlerini yumdu.

Birçok isimsiz kahraman sayesinde düşman işgalinden kurtulan ve bugünlere gelen vatanımızı “İngiliz Kemal” lakaplı Ahmet Esat Tomruk üzere isimlere borçluyuz.

Kaynaklar: Türk Tarih Kurumu, TBMM
İlginizi Çekebilir

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir